Ngày cuối cùng của nhà văn Lê Văn Trương

Đây không phải một bài viết có tính cách khêu gợi ở lòng mến thương của độc giả, của anh em văn nghệ đồng thời với Lê Văn Trương , cũng không cần phải là một bài nói lên sự có mặt của mình trong giờ phút tranh sống của Lê Văn Trương.

Trần Tuấn Kiệt

Chính tôi, người đã được hân hạnh một cách buồn khổ, khi cùng một người cháu của ông tên là Phú, đưa ông lên tầng lầu thứ ba, gọi là trại ba trong bệnh viện Sài Gòn.

Levantruong

Nhà văn Lê Văn Trương

Cũng không cần gì nhắc nhở đến về sự nghiệp văn chương, và triết lý Người hùng của ông, kẻ viết bài này chỉ xin nói lên cái giờ phút đau thương của ông mà thôi.

Khi được tin ông Nguyễn Vỹ cho hay Lê Văn Trương sắp chết, và nhờ tôi đến xem sự thể ra sao, tôi ngạc nhiên gần như hốt hoảng, bởi vì Lê Văn Trương  với tôi gần gũi quá, gần gũi mấy năm gần đây trong căn nhà ở hẻm Bùi Viện, gần trong những giờ Lê Văn Trương  say sưa kể chuyện đường rừng, trong lúc Lê Văn Trương ngâm thơ Quang Dũng, Lê Văn Trương viết văn nhưng lại say thơ, và tỏ vẻ phục Vũ Hoàng Chương lắm. Ban đêm nếu không đi dạo, Lê Văn Trương  thrờng ngồi khom lưng mân mê, đùa với mấy con mèo của ông. Có người nói mèo chết Lê Văn Trương khóc tới ba ngày, khóc và kể lể thảm thương còn hơn con của ông ta chết! Rất đúng. Ông thương mèo đến đổi tôi nghĩ tiền kiếp của ông có lẽ là Mèo cũng nên. Nhà ông thường rộn rịp bóng dáng những người bạn thanh niên, ít khi gặp người cùng thời cùng tuổi ông lui tới viếng thăm. Và Lê Văn Trương chơi với bạn trẻ, chơi với mèo, ngâm thơ sang sảng suốt đêm, hăng hái say sưa còn hơn những người còn đầy đủ sinh lực nữa. Giọng ngâm thơ từng đoạn vang lên rồi lại trầm xuống, đôi lúc tắt nghẹn khiến tôi nghĩ đến tiếng gầm gừ của một loài dã nhân trong rừng rậm, dã nhân mà trước kia là loài người, đã từng sống oanh liệt, đã từng chơi hào hoa, đã từng là uột vị Chủ Soái cầm quân băng rừng, đã từng là một Mạnh Thường Quân! Nhưng buổi xế chiều đã hiện thân thành loài dã nhân trong rừng rú không cần phải hối tiếc than van những gì hết!

Sau này, lý tưởng Người Hùng của ông ít nghe ông nhắc tới, ông hay ngâm thơ nhiều hơn, ông đã quên nhiều và buồn nhiều, cái buồn từng trải đời người, buồn của một Tâm Hồn Cao Đẹp đúng với ý nghĩa của nó.

Lê Văn Trương bằng lòng với cái Chơi của mình, đó là điều chính tôi nghĩ, ông không là một kẻ thất bại, hay bất đắc chí vì một ước vọng nào cả. Ông không cần nghĩ đến chính trị hay nghệ thuật, triết lý tư tưởng gì đâu, nói như thế không có ý Phú nhận triết lý, văn chương của ông.

Nhưng lại là một người Khoái[1] chơi, biết chơi! Chơi mà không biết chán. Như một lần ông nói với tôi trong một đêm. Ông có tiền!!! rủ tôi và ba người con nuôi dắt nhau xuống Quán Biên Thùy ở chợ Cầu Ông Lãnh ăn cháo cá. Tôi hỏi ông có buồn không. Ông trả lời thật hăng hái:

Tao biết chơi nên không buồn, không chán, chỉ tại người ta không biết chơi nên phải buồn vậy. Rồi ông nói về cái cách chơi của ông. Tôi tiếc không thấy được Tản Đà chơi, chỉ nghe nói ông ta rất phong lưu. Nhưng tôi đã nghe đã thấy đã sống với Lê Văn Trương nên biết thủ chơi của ông lắm! Cả đến cái việc chơi không có gì! Chơi với mấy cái khoen sắt, mấy cái roi ngựa cũng đã là thú rồi.

Và tôi không ngần ngại nói rằng: văn chương nghệ thuật nào lại không thể hiện nên một đời sống lý tưởng, và cái lý tưởng sống của loài người đó là biết sống, và biết sống tức phải biết chơi, cái chơi đó chính là lẽ sống của đời người vậy. Cái chơi của một Lý Thái Bạch của một Tản Đà không hẳn là một cái chơi tầm thường.

Lê Văn Trương  già, đói và nghiện, đó là những cái tật những thói xấu, những tội lỗi của một nhà văn chăng? Thật ra, ông cũng chẳng coi ra gì những lời khen chê về ông, vì có ai hiểu thật lòng ông đâu. Một kẻ nghiện biết nhịn cơn ghiền để lấy tiền giúp đỡ một kẻ đau gần chết thì kẻ nghiện đó đáng cho chúng ta cúi đầu. Một người nghiện mà suốt đời không một lời hờn oán ai như ông, tất khó tìm ra người thứ hai trên đời này. Kẻ viết bài này đã từng chứng kiến nhiều trường hợp đó, và cũng đã từng biết những trường hợp phản bội, bất nhân của vài người trong lớp ông.

Đau nhứt là ở phút cuối cùng, ông biết mình chết đem hết tinh thần để chống với cái chết, thật quá đỗi bi đát trên giường bệnh ở Bệnh viện Sài Gòn

Chúng tôi đỡ ông lên đến tầng thứ nhì, ông mệt lã ra, chân co rúm lại, tôi sợ ông chết bất tử trong tay mình. Ông ngồi dựa lưng vào vách thang, thở dốc.

Một lát người y tá bảo đỡ ông lên mau, chúng tôi mỗi đứa cặpmột bên nách dìu ông đi lên, khi đó thì, bọt từ bụng ông sôi lên mép ứa ra ngoài.

Ngồi được trên giường bệnh rồi, ông dựa vào vách tường nghỉ mệt. Tinh thần vẫn sáng suốt. Tôi đưa năm trăm đồng (500đ) của Nguyễn-Vỹ, Ông cầm và móc cái bóp đựng đầy giấy năm trăm ra bảo Phú đi mua gối, lon uống nước, Phú đi xuống đường, ông gọi tôi:

– Tao có tiền nhiều lắm, mầy đi mua dùm tao một cái đồng hồ Wyler và một sợi giây đeo bằng vàng y.

Tôi lấy làm lạ, nhưng ông nói mau:

– Đi mua đi, ráng giúp tao lần cuối, nghe lời tao đi.

Ông đưa tôi thêm một ngàn nhập với 500 của ông Nguyễn Vỹ và dặn:

– Đi mau, tao cần đeo để xem giờ,.

Xuống lầu ra đường, tôi gặp Phú, anh bàn không nên mua vì số tiền này là tiền của ông bán nhà, lấy bạc cọc trước 10.000đ. Sợ khi lành bệnh ra rồi không còn tiền xài, và không còn nhà để ở nữa.

Tôi và Phú trở lên, Phú khòm xuống nói với ông, định không mua đồng hồ.

Lần đầu tiên tôi thấy Lê Văn Trương nổi giận ông hét lên làm giật mình những người đang nằm chung trong phòng. Ông la rầy anh Phú khiến anh tái mặt, rồi quay lại tôi:

– Ráng giúp tao lần cuối, nghe lời tao, tao cần có nó để mang đi…

Tôi nghe rờn rợn gáy, nghĩ tới cái chết mà ông đã tự biết trước. Ông muốn có một vật gì ở bên mình để mang theo.

Lập tức tôi mang tiền xuống chợ tìm mua đồng hồ và giây vàng cho ông. Giữa trưa, tìm không ra tiệm bản đồng hồ Wyler tôi vào tiệm vàng mua hai chỉ vàng giá 1.400đ cả vàng lẫn công thợ. Đó là lần đầu tiên tôi biết được giá vàng mỗi chỉ là 650đ.

Thấy tôi đem vàng về, Lê Văn Trương bằng lòng lắm, nhưng ông lại bảo tôi đi mua cho được cái đồng hồ Wyler, ông đưa tôi thêm tiền, tất cả là 1.600đ bảo đi mua cho được đồng hồ và dây mạ vàng. Tôi xuống đường gặp Phú, lần này tôi không mua và trao cả tiền cho Phú, bảo đem về gởi cho ông. Còn tôi mệt và đói lã, tôi kêu xe về nhà.

Phú thì về tìm bà Trương, lúc đó đã đi đâu vắng. Qua ngày sau, tôi ngồi sửa bài ở tòa soạn Phổ Thông thì có người bảo Lê Văn Trương chết. Tôi không ngạc nhiên lắm, vì ông quá mệt mỏi. Nhưng tôi còn nhớ, Lê Văn Trương lúc gần chết, ở Bệnh viện, tinh thần vẫn sáng suốt và còn đùa với người tiêm thuốc (tôi không biết là Bác sĩ hay Y tá). Khi người đó tiêm vào làn da tay sần sùi đầy gân của ông, mấy lần rút ra, rồi lại tiêm vào, mà thuốc không xuống. Ông hinh hỉnh nói khao khao, giọng lúc đó đã mệt lắm, nói những gi nghe không rõ, nhưng nét mặt thich thú lộ ra tươi tỉnh lắm.

Nguyễn Vỹ và tôi đến thăm bà Trương. Nguyễn Vỹ giở tờ giấy đắp mặt Lê Văn-Trương và đặt tay lên trán ông. Lúc đó Lê Văn Trương đã không còn mang một ý nghĩ một nỗi buồn vui gì ở đời nữa. Ông chỉ là một xác không gầy guộc mắt nhắm như ngủ, đôi gò má xương xẩu nhô lên đen xạm và làn da mặt xanh mét,

Lúc đó bà Trương (một người đàn bà đã sống đau khổ khốn cùng với ông suốt hai mươi lăm năm trời). Bà Trương đang kêu gào, ôm cứng xác ông, không cho người hàng xóm khâm liệm dùm.

Tôi ra ngoài đợi Nguyễn Vỹ và cũng để tránh cảnh đó, tôi muôn quên hết cái khung cảnh đó. Cái khung cảnh người chồng chết vợ ôm xác và người con gái mệt mỏi của ông ngồi dưới chân ông yên lặng đến lạnh người. Hàng xóm thương tiếc ông, họ giúp bà Trương may tang phục; chung quanh đường hẽm cạnh nhà. Nguyễn Vỹ đứng thật lâu rồi ra. Tôi và Nguyễn Vỹ ra đường, khi chia tay, Nguyễn Vỹ nói:

– Anh thấy chưa, kiếp nhà văn như vậy đó.

Trần Tuấn Kiệt

[1] Chữ ‘khoái’ đây là tiếng của ông hay hét lên khi làm xong một việc gì thích thú.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.