Bến Nứa 

Xem chợ lá làng Thiên. Trời mưa tầm tã. Trước khi cho thuyền rời khỏi bến, cô Phương còn nhìn lên bờ hỏi lớn:
– Ai về Viễn-trình thì xuống mà về. 

Thanh Tịnh

Bến Nứa

Bến Nứa dưới chân cầu Long Biên

Tiếng cô lạc mất trọng tiếng mưa rì rào của buổi chiều tàn buồn bã. Hôm ấy thuyền cô vắng khách. Cô đã cho thuyền đậu thêm một giờ nữa, nhưng người về vẫn không thấy một ai. 

Cô lái đò liền nhổ sào gác trên mui rồi từ từ cho thuyền quay lại. Ngay lúc ấy một cụ già hấp tấp chạy xuống bờ sông đưa chiếc dù lên cao gọi lớn: 

– Cô Phương ghé thuyền cho tôi về với. 

Phương kéo nghiêng chiếc nón lá, nhìn lên bờ qua những dòng mưa chi chít: 

– Cụ Uẩn đấy à? Cháu tưởng cụ chiều mai mới về. 

Vừa nói Phương vừa cho thuyền, quay mũi vào bờ. Cụ Uẩn xách đôi giầy hạ trên tay, lội ra khỏi bờ chừng năm bước. Lúc thấy mũi thuyền gần cụng vào bờ, cụ Uẩn liền đưa một tay giữ lại. Đoạn cụ bước lên thuyền rồi vội vàng chui vào trong mui. 

Tiếng Cô Phương đằng sau lái nói: 

– Cụ cởi áo ướt vắt trên dây. Để nước mưa thấm vào người độc lắm. 

Tiếng nước mưa xối mạnh trên mui làm át cả tiếng cô Phương. Cụ Uẩn không nghe rõ nên nhìn ra sau lái hỏi: 

– Cô Phương hỏi gì? 

Phương nhìn vào mui thấy cụ Uẩn cởi áo ra rồi nên nói tiếp: – Cụ xem giùm thằng Nghển của cháu nó đã ngủ chưa. Tiếng cụ Uẩn trong mui đáp ra 

– Rồi.

Phương lẳng lặng đưa mái chèo đẩy đều đều trên mặt nước. Thỉnh thoảng cô lại đưa tay vuốt mấy dòng nước mưa chảy tràn trên mặt. Phương vừa chèo vừa nhìn lên hai bên bờ để hy vọng vài người khách chậm chạp còn đuổi theo thuyền cô. Nhưng sau lũy tre cao ngọn, cô ta chỉ nom thấy vài ngọn đèn xanh đang rung rinh trong bóng nhạt. 

Trước đây hơn một năm, Phương cùng chồng làm nghề chở khách từ chợ làng Thiên đến làng Viễn-trình. Hai làng cách xa nhau trên bốn mươi cây số. Lệ thường cứ đến chiều nhổ sào, thì sáng mai vào khoảng tám giờ, thuyền đã đến làng Viễn-trình. Làng Viễn trình ở gần biển, nên dân trong làng thường đem cá tôm lên chợ Thiên bán. 

Tất cả gia tài của hai vợ chồng Phương là một chiếc thuyền rộng ba mui, và đâu được ba bốn chục bạc. Lấy nhau được một năm thì Phương sinh thằng Nghển. Mỗi lần ẵm Nghển trên tay, chồng Phương thường tươi cười nói với vợ: 

– Thằng Nghển là cục vàng biết nói của tôi đấy, mợ ạ. Phương nhìn con, nhìn chồng, rồi một giọng ngây thơ nói sẽ: 

– Câu nói làm tôi nhớ hồi còn đi học, thầy giáo có bắt tôi học bài Gà đẻ trứng vàng

Chồng Phương âu yếm nhìn vợ rồi tự nhiên cười sung sướng. 

Qua mùa đông năm sau, chồng Phương mang bệnh thương hàn rồi từ trần. Nghển lúc ấy mới hơn hai tuổi. 

Theo nghề của chồng xưa, Phương lại một mình đưa thuyền qua ngày tháng. 

° ° ° 

Trời sẫm tối. Thuyền của Phương đến đầu làng Mỹ-lý thì trời tạnh mưa. Xa xa bên chân đồng làng Duyên-hải, đám mây đen dày đặc đã nứt ra dần, để lọt một thứ ánh sáng xanh dờn của mảnh trăng cuối thu. 

Phương vừa chèo vừa cất giọng hò lanh lảnh:

Đi đâu cho thiếp theo cùng. 
Đói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp theo.
 

Phương tự nhiên cảm thấy lòng lạnh lẽo và buồn man mác. Cụ Uẩn ngồi trong mui, với một giọng ngái ngủ hỏi sẽ: 

– Cô Phương ơi ! Thuyền đã đến đâu rồi cô nhỉ? 

Phương nhìn lên đám lách um tùm hai bên bờ sông rồi đáp:

– Đến làng Đồng-yên rồi cụ ạ. 

– Thật cô chèo mau quá. 

Nghển nghe có tiếng động, tự nhiên lồm còm ngồi dậy khóc. Cụ Uẩn dỗ ngon dỗ ngọt một hồi lâu cũng không được. Cụ liền mặc thêm áo rồi bước ra sau lái nói với Phương: 

– Thôi cô vào ẵm cháu ngủ đi. Để tôi chèo cho. 

Cô Phương còn dùng dằng chưa chịu nghe: 

– Ai lại để cụ chèo. 

Trong mui, tiếng Nghển lại khóc thét lên. Cụ Uẩn giục: 

– Cô đưa tay chèo cho tôi. Tôi tuy già nhưng trai tráng chưa chắc đã chèo kịp tôi. 

Phương biết từ chối cũng không được nên đưa chèo cho cụ Uẩn. 

Nghển thấy bóng mẹ đi vào thì khóc già hơn trước. Phương ẵm con trong lòng nói sẽ: 

– Thôi con ngủ đi. Về đến làng Viễn-trình mợ sẽ mua kẹo cho con. 

Nghển được thể quay đầu vào ngực mẹ khóc lớn: 

– Con không ăn kẹo. 

Phương đưa tay vỗ nhẹ vào lưng con: 

– Thế con muốn gì?

Nghển mếu máo: 

– Thầy con đâu? 

Rồi như mọi ngày, lúc nghe con hỏi đến cha, Phương lại nói dối:

– Thầy qua chợ Sình mua áo tốt cho con. 

Nghển lại vùng vằng đầu nũng nịu: 

– Con không cần áo tốt. Thầy con đâu? 

Lệ thường đến lúc này, túng lắm, Phương mượn một người khách trong thuyền vờ làm “thầy” để dối con. Lúc ấy Nghển mới chịu ngủ yên bên người cha giả. Nhưng hôm ấy thuyền vắng khách, quanh quẩn chỉ một mình cụ Uẩn và Phương. Phương đang lúng túng chua biết tìm kế gì, thì Nghển đã khóc lớn: 

– Thầy con đâu? 

Phương kiên nhẫn dỗ con: 

– Con nín đi. Mợ gọi thầy về đây. 

Đưa đầu ra ngoài mui, Phương gọi lớn: 

– Thầy nó đã về chưa. Mau xuống thuyền chẳng thằng Nghển không chịu ngủ. 

Trong bóng tối của lũy tre xanh chạy dài theo bến Nứa, tự nhiên có tiếng người đáp: 

– Tôi về đây. Ghé thuyền cho tôi về với. 

Phương đang phân vân chưa biết người ta nói đùa hay nói thật, thì cụ Uẩn đã từ từ cho quay mũi vào bến. 

Một người vận âu phục, nhanh nhẹn xách va-li bước xuống thuyền: 

– Đâu, Nghển của tôi đâu? Sao nó lại không chịu ngủ. Phương thấy người khách thì giật mình bẽn lẻn: 

– Cậu Thảo đi đâu mà về khuya thế?

Thảo cũng vừa thấy Phương, nên cúi đầu ấp úng: 

– Đò của cô mà tôi tưởng của ai. 

Nghĩ một lát. Thảo nói tiếp: 

– Tôi vừa xuống ga Mỹ-lâm về đây. Tôi về thăm thầy mẹ tôi. 

Cụ Uẩn thong thả cho thuyền ra khỏi bờ rồi chèo xuôi theo dòng nước. Mảnh trăng hạ tuần rây bụi vàng trên quãng đồng lúa rộng. Phương ẵm con ra ngồi trước mui, gương mặt tự nhiên ửng hồng và đẹp một cách lộng lẫy. Tiếng nước reo hai bên mạn thuyền nghe nhẹ và êm. Nghển ngước mắt nhìn Thảo một hồi khá lâu rồi thỏ thẻ: 

– Đây là thầy phải không mợ? 

Phương nhìn ra sông đáp sẽ, giọng ngượng ngập: 

– Vâng. 

Nghển đưa mắt trâng tráo nhìn Thảo, nói tiếp: 

– Thế sao thầy không ẵm con? 

Không để Nghển nói hết câu, Thảo đưa hai tay cất Nghển lên rồi vụng về ẵm vào lòng. 

Nghển sung sướng reo lớn: 

– Thầy mua kẹo cho con đâu? 

Thảo cúi xuống mở va-li rồi đưa cho Nghển một gói kẹo tây. – Kẹo cho con đây. 

Lúc nói đến chữ con, lòng Thảo tự nhiên nghe êm êm một cách lạ. Phương nói lảng qua chuyện khác: 

– Độ này thầy làm ở đâu? 

Thảo quay lại đáp: 

– Tôi làm ở sở Hoả-xa. Hôm nay được mấy ngày nghỉ nên định về thăm nhà.

Nghển vừa ăn kẹo vừa nhìn đàn đom đóm lập loè hai bên bờ sông. 

Phương đứng dậy quay đầu nhìn phía lái hỏi: 

– Cụ Uẩn đã nhọc chưa. Để cháu ra chèo thay cụ. 

Nghển đưa tay nắm chéo áo mẹ năn nỉ: 

-Mẹ đừng ra chèo. Mẹ ngồi đây với thầy với con. 

Phương cúi đầu nhìn xuống sàn thuyền, hai má đỏ như gấc. Dưới ánh trăng gương mặt của Phương trông hồng hồng tươi xinh như bằng sáp. Lòng Thảo hồi hộp sẽ như cánh bướm. 

Đằng lái, tiếng cụ Uẩn đáp lớn: 

– Nước chẩy xuôi nên chèo không mỏi. Lúc nào cháu Nghển ngủ sẽ hay. 

Nghển nhìn về phía sau lái hí hửng: 

– Tiếng ai đấy mợ? 

Phương xoa đầu con: 

– Tiếng cụ Uẩn. 

Nghển ngước mắt đăm đăm nhìn Thảo: 

– Con sợ cụ Uẩn lắm. 

Thảo tươi cười: 

– Tại sao… con sợ? 

Nghển nói nhanh không suy nghĩ: 

– Vì cụ ấy có râu. 

Thảo nhìn Phương mỉm cười. 

Tuy người giả vờ làm thầy Nghển mỗi ngày mỗi khác, nhưng Nghển chỉ hơi ngạc nhiên một chút rồi quen ngay. Vì những người này, người nào cũng biết vuốt ve Nghển và nhất là biết cho Nghển quà bánh. Trước kia Nghển hỏi đến thầy là vì nhớ. Chứ lâu nay Nghển hỏi thầy là cốt để hỏi quà bánh thôi. Nghển thấy Thảo ăn mặc sang lại vui vẻ nên thích lắm. 

Con thuyền từ từ lướt nhẹ trên mặt nước, êm đềm như cái bóng. Thấy thuyền đến, vài con cò ngáng đang lội trên sông bỗng đập cánh bay thẳng vào trong mấy hàng cây đen tối. Nước rây xuống như mưa. 

Thảo cầm bàn tay xinh xắn của Nghển trong tay mình rồi mỉm cười nhìn Nghển đang cố gắng rút tay ra. 

Phương chống cằm vơ vẩn nhìn mấy thửa ruộng chạy dài hai bên bờ sông, lòng hơi thổn thức. Phương cũng không hiểu tại sao tối hôm nay lòng Phương lại rạo rực, tê mê như đống tro tàn men hơi lửa. 

Mặt trăng lúc ấy đã lẩn hình trong đám mây đen. 

Màu xanh lam của màn sương bụi tỏa hai bên bờ sông đã biến ra màu xanh bạc. Bầu trời có vẻ nặng nề hơn trước. 

Nghển tự nhiên nắm tay mẹ rồi từ từ kéo mạnh. Một lát sau, Phương cảm thấy Nghển đang đặt tay mình trên da tay một người khác. Phương rùng mình, toàn người run sẽ, hơi thở mạnh và không đều. 

Phương không dám quay mình lại. Nghển nói lớn: 

– Đây, mợ mở giùm mấy ngón tay của thầy để con kéo tay con ra. 

Thảo cảm phải hơi lạnh ở da tay Phương truyền qua tay mình, nên toàn người nóng bừng, tay chân run nhẹ. Thảo như người bị thôi miên. Thảo thả bàn tay Nghển ra rồi nắm bàn tay dịu mát của Phương. Phương cúi đầu nhìn xuống mặt nước, hai má đỏ bừng. Nghển trùm hai bàn tay nhỏ xíu của mình ngoài bàn tay Thảo rồi nói lớn: 

– Thầy giữ chặt lấy. Đừng thả ra. 

Thảo sợ cụ Uẩn nghe được nên quay lại hỏi: 

– Tiếng chuông chùa nào đấy cụ Uẩn?

Thảo vừa nói dứt lời, một tiếng chuông chùa đã dìu dặt thả giữa không trung một tiếng ngân dài não nuột. 

Cụ Uẩn che tay ngang trán nhìn mông ra xa rồi đáp:

– Tiếng chuông chùa Đồng Tâm. 

Phương quay lại nhìn Thảo, hai người nhìn nhau mỉm cười rồi cùng đưa mắt nhìn dòng sông sắp uốn mình trước mặt. 

° ° ° 

Năm qua, ngày tháng qua. Nghển đã khôn lớn và không hỏi thầy như trước nữa. Nhưng giữa đêm khuya, mỗi lần chèo thuyền qua bến Nứa, Phương lại cất tiếng gọi: 

– Ai về Viễn-trình thì xuống mà về. 

Nhưng đêm nào cũng như đêm nào, đáp lời Phương, chỉ có tiếng chuông chùa Đồng Tâm ngân dài trên mặt nước.

Thanh Tịnh

Nguồn: Thanh Tịnh, Quê mẹ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.