Lò vi ba gây ung thư?

An toàn thực phẩmĐộc giả hỏi: Tôi nghe người quen nói, lò vì sóng phát ra bức xạ làm mất nhiều chất dinh dưỡng trong thực phẩm. Ăn nhiều thức ăn như vậy làm tăng mỡ máu, thậm chí còn bị bức xạ làm ung thư nữa. Điều này đúng không?

Vũ Thế Thành

Không phải bức xạ nào cũng gây ung thư

Bức xạ (radiation) là tia mang năng lượng phát ra từ vật thể nào đó như tivi, mobile phone, lò sưởi, mặt trời,…). Một số loại tia này có thể nhìn thấy, nhưng hầu hết là những tia không nhìn thấy được.

Năng lượng phát sinh từ lò vi sóng rất yếu, không thể gây hại cho vật liệu di truyền (DNA), và do đó không có rủi ro gây ung thư.

Bức xạ được chia làm 2 loại:

  • Bức xạ ion hóa (ionizing radiation) là các tia mang năng lượng cao, đi xuyên qua các tế bào, và làm tế bào làm việc lệch lạc, thậm chí có thể biến đổi yếu tố di truyền, gây ung thư,…Các bức xạ này thường gây ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe, nhiều hay ít tùy loại bức xạ và cũng tùy mức độ phơi nhiễm. Có thể kể vài bức xạ ion hóa là các chất phóng xạ (radioactive), bức xạ vũ trụ, tia X,…
  • Bức xạ không ion hóa (non-ionizing radiation), cũng là các tia mang năng lượng, có thể đi xuyên qua tế bào, nhưng không đủ mạnh để làm thay đổi tế bào về mặt hóa học. Các bức xạ loại này gồm: tia tử ngoại (từ mặt trời), trường điện từ, sóng vô tuyến, các bức xạ phát ra từ tivi, radio, màn hình vi tính, điện thoại,… Bức xạ trong lò vi ba (lò vi sóng) thuộc loại này.

Trong số các loại bức xạ không ion hóa, chỉ có tia tử ngoại được xác định là có thể gây ung thư da nếu phơi nhiễm quá mức. Còn các loại bức xạ không ion hóa khác chưa rõ ràng, nói cách khác chỉ mới là tin đồn

Vi ba gây ung thư và mỡ máu cao?

Cũng có một vài nghiên cứu cho rằng có mối liên quan giữa sử dụng lò vi ba và ung thư , nhưng bằng chứng quá yếu, không thuyết phục.

Lò vi ba phát ra bức xạ không ion hóa, tương tự như sóng radio, tivi,… nhưng có độ dài sóng rất ngắn (tần số cao). Khi lò hoạt động tạo ra điện từ trường xung quanh, và giảm rất nhanh với khoảng cách 10 cm. Hầu hết giới khoa học đều cho rằng năng lượng phát sinh từ lò vi ba rất yếu, không thể gây hại cho vật liệu di truyền (DNA), và do đó không có rủi ro gây ung thư.

Còn ăn thực phẩm nấu bằng lò vi ba có ảnh hưởng đến mỡ máu hay không. Đầu têu scandal này là hai ông bác sĩ (?) Hans Hertel và Tom Valentine ỏ một thị trấn nhỏ bên Thụy Sỹ làm vài thí nghiệm tào lao, rồi kết luận thức ăn đun trong lò vi ba làm giảm HDL (cholesterol tốt), giảm hồng cầu, bạch cầu,…

Kết quả này sau đó được Mercola đưa lên trang web của ông ta và lan truyền tá lả…  Mercola là bác sĩ chuyên về nắn xương (osteopathic), nhưng bỏ nghề, quay sang kinh doanh thực phẩm chức năng. Dr. Mercola có tài viết lách, lôi kéo cả triệu “tín đồ”. Vị bác sĩ này đã được Cơ quan Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) tặng vài giấy cảnh cáo vì phát ngôn bừa bãi về an toàn thực phẩm. Tôi sẽ nói về ông bác sĩ quái kiệt này trong bài viết khác.

Vi ba gây biến đổi dinh dưỡng thực phẩm?

Bức xạ vi ba làm phân tử nước trong thực phẩm dao động mạnh, va chạm, cọ xát nhau, rồi phát sinh nhiệt. Nhiệt từ nước lan truyền, làm nóng thực phẩm, và làm nóng luôn tô chén dĩa chứa thực phẩm.

Vi ba có thể đi xuyên qua vật liệu đựng thực phẩm như sành sứ, thủy tinh, giấy, nhựa,… ( trừ chén hay nồi kim loại).

Nấu nướng chiên xào dù bằng cách nào đi nữa đều làm giảm mức dinh dưỡng của thực phẩm. Giảm ít hoặc nhiều tùy vào nhiệt độ sử dụng, và thời gian nấu nướng. Hâm nóng bằng lò vi ba cũng thế.

Lò vi ba có lợi là thời gian đun nóng ngắn, nên chất dinh dưỡng mất ít hơn. Nhưng cũng có điều bất lợi là thực phẩm có độ nóng không đều do truyền nhiệt không kịp, chỗ nhiệt cao, chỗ nhiệt thấp. Do đó một vài vitanin nhạy với nhiệt như B12 bị hủy nhanh hơn nơi có nhiệt cao.

Tuy nhiên, nhận định chung của giới chuyên môn là mức thất thoát dinh dưỡng giữa đun nấu bằng bếp thông thường và lò vi ba là như nhau, khác biệt không đáng kể.

Vài rủi ro có thể

  • Các lò vi ba đều có bộ phận an toàn, tự ngắt khi mở cửa lò, và mức thoát sóng qua ngách cửa lò rất thấp, dưới mức 5 milliwatts cách lò 5 cm. Nếu cẩn thận hơn thì khi bật nút lò vi ba đứng cách xa một tầm tay là tuyệt đối an toàn…
  • Do nhiệt phân bố không đều chậm, nên nhiều vùng thực phẩm chưa diệt được một số vi khuẩn gây bệnh salmonella, listeria,.. Nên tuân theo hướng dẫn khi hâm nóng thức ăn (catalog máy) để diệt khuẩn tốt hơn.
  • Ngoài ra, nên tránh dùng bao bì nhựa đựng thực phẩm đưa vào lò vi sóng. Chất độc từ nhựa có thể thôi vào thực phẩm (**)

Rủi ro từ lò vi ba chủ yếu là do cách sử dụng chưa đúng, chứ không phải vi ba làm thực phẩm bị biến đổi đến mức gây ung thư mỡ máu,…

Vũ Thế Thành

—-

(*). https://www.gov.uk/government/publications/electric-and-magnetic-fields-health-effects-of-exposure/electric-and-magnetic-fields-assessment-of-health-risks  – Electric and magnetic fields: health effects of exposure

(**) https://vuthethanh.com/2016/11/28/co-nen-dung-hop-nhua-trong-lo-vi-song/ Có nên dùng hộp nhựa trong lò vi sóng

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.