“Anh yêu em như rừng yêu thú dữ”

Em có tin rằng lúc này âm nhạc đầy lên không gian thảo mộc không. Âm thanh rồm rộp dưới chân. Lá cây giòn tan. Mỗi chiếc lá như một phím đàn của cây dương cầm trời. Thứ âm thanh này vướng lên những rặng cây tả tơi, trơ cành kia. Nó không chịu tan đi, trong rừng khộp.

Nguyễn Hàng Tình

Âm nhạc lá khô đi lang thang. Những cành cây run rẩy. Sự tang tóc của cỏ cây. Cả trời đất nung cho hết màu xanh để chuyển sắc. Những tầng úa. Mênh mông lá khô, ngun ngun ngút sắc đỏ và vàng, đến độ khi ở giữa lòng nó cứ nghĩ rừng không còn đường biên cho sắc màu nào khác. Lúc này đây đường dẫn của những cánh rừng ngọn đồi đi vào trống trơn giữa trùng trùng đỏ, vàng. Khái niệm về rừng thẳm đã không còn mà chỉ có thể gọi là úa thẳm. Thiên nhiên đang suy tư đó sao. Ngay những con chim đang hót hay đang làm tình nhau kia tan vỡ trong thanh vàng chói chang. Và những con thú thảng hoặc lướt qua, hay lững thững kiếm ăn phía xa tít cũng bị vàng hóa, thành những chấm nâu xám, tức là sắc màu thân thể chúng cũng nhạt đi, cho dù là loài voi – chủ soái rừng khộp.  Dĩ nhiên giữa sự sống đang như không còn thế này anh không biết các loài kia sẽ ăn gì trong đó. Những cánh rừng đang thành tranh. Thiên nhiên “vẽ” đến vô biên, khôn cùng.

Rừng khộp, mùa khô, với những lúc cây H’rach bỗng úa vàng, bỗng đỏ au. (Nguyễn Hàng Tình)

Mà thực ra cũng chẳng “vẽ”. Thiên nhiên đang chơi, chơi trò hoan ca của  mình, trò chơi lụi tàn. Trò chơi sắc màu tự nhiên. Thiên nhiên đang quì mọp dưới vũ trụ. Thiên nhiên đang u buồn. Một thứ u buồn mà cõi người ngoài kia không hiểu được. Một thứ quì mọp ngoan lành. Mặt đất cát pha và lởm chởm cuội đất giữa mùa khô giờ đây chỉ dành cho lá vàng còn côn trùng cũng biến đi đâu mất. Bất cứ thứ gì dưới đất, trên không va vào cũng phát ra âm thanh-nhạc rừng. Nhiều lúc không hiểu chiếc lá kia đang khóc hay cười. Những dàn nhạc thính phòng ở nhà hát lớn quốc gia đâu còn có ý nghĩa gì nữa, em ơi. Anh đang trở thành con thú hoang trở về với rừng, thiên nhiên. Anh đang định vị lại bản thân sinh vật vốn là của mình. Đây đang là buổi chia lìa của lá với cây, là sự hoan ca của vạn vật, hay là sự nức nở của đất đai, sự thổn thức của tiết trời từ ẩm sang khô, anh cũng không cần biết. Bản năng gốc của anh đương là lúc này. “Duyên”, theo Buddha, đã đưa anh gặp bản năng gốc, hay sự thôi thúc nào đó từ Charles Darwin trong hành trình tiến hóa của muôn loài mà linh trưởng là một trong đó.

Chẳng còn bóng dáng ẩm ướt nào ở nơi đây nữa. Chỉ có nắng nung nực, khô không khốc trùm xuống. Sự khắc nghiệt như căm thù, thẳng tay, không nhân nhượng. Thảo mộc và muông thú đánh vật với thứ nắng khô này. Âm nhạc và thi ca trên lá đỏ, vàng chắc chắn ngược chiều với cuộc tìm kiếm thức ăn để tồn tại của các loài. Đó là lớp bí ẩn của thiên nhiên, khi mà rừng khộp cũng là hệ sinh thái đông đảo động vật sinh sống. Chúng nó sẽ rút đi đâu đó, tị nạn ở hệ  sinh cảnh nào đó khác, như các cánh rừng mưa nhiệt đới thường xanh ở các dải núi non xa xôi khác chẳng hạn, khi vào mùa lá đổ trên quê hương chúng. Hay là nó đang ở đâu đó quanh đây, mà loài thú vong bản là anh đây không còn dễ nhìn đầy đủ chân dung cuộc sống ở rừng khộp. Thì như những đàn voi, trâu hoang, hay những con bướm đang bay kia, không biết nó tìm đâu ra cỏ hoa  mà lờn vờn hiện hữu thế không biết.

Rừng khộp mùa lá đổ trơ cành (ảnh : Nguyễn Hàng Tình)

Bao năm rồi vẫn thế.  Dứt mưa trên cao nguyên rừng khộp vẫn chưa chịu đổ lá, mà phải đợi đến kỳ nắng cháy, no nê nóng, tràn đầy gió, và sự khô đủ tàn khốc thì cây mới rục rịch. Cây chỉ hết nhựa, lá chỉ cạn diệp lục khi tiết nung khô về, và rụng lá động tác cuối của một chu kỳ sinh học trên thân thể một loài cây. Bao mùa hành hương, bao mùa thơ thẩn trên lá khô mà cuộc tình thảo mộc vẫn chưa rã. Em bảo anh là ngu ngơ, ngốc dại, điên rồ, hay nông nổi cũng được, nhưng anh tin em sẽ thay đổi toàn bộ thế giới quan của mình về vạn vật sinh tồn trong trời đất khi  theo anh dẫu chỉ một mùa lá đổ. Anh nhắc mình đừng thấy lá vàng mà bảo mùa Thu, lại càng không phải mùa Đông. Những cánh rừng mưa nhiệt đới thường xanh ở Tây Nguyên vẫn đang đâm chồi nảy lộc, là đương Xuân ở đó. Qui luật kia phải ngoại trừ những vùng rừng Dlie K’chik Erang_ tiếng người Ê Đê bản địa_ này. Lá đổ đúng mùa Xuân theo suy nghĩ người Kinh của anh, rặt cây K’pang,  nếu có chen vào thì chắc chắn là H’rach, K’chik_ cũng thuộc loài cây họ dầu, và bao giờ cũng chọn thời điểm giống người ở Đông Á ảnh hưởng văn hóa Tàu vui đón Tết. Bản chất và không gian sinh trưởng kiểu này đúng là Thu giữa mùa Xuân. Mà thực ra, Tây Nguyên giản dị chỉ có hai đoạn tiết trời trong chu kỳ

Lúc anh đang sững sờ đây, thuộc về Yan Bhang (tiếng Êđê là mùa khô). Đời cây, đời lá ở Dlie K’chik Erang (rừng khộp – tiếng Kinh) là thế, tách khỏi đám đông, thành biệt dị. Xanh thì hoang vu, rụng thì tơi bời đến tưng bừng. Sự tưng bừng kéo lê thê từ tháng hai đến tháng năm. Em biết không, trước khi vàng, cánh rừng  Dlie K’chik Erang nào cũng trải qua sự đỏ au trên màu lá. Nó đỏ như huyết, ức nghẹn từ bên trong để hộc ra máu mình. Các nhà sinh học gọi trạng thái đó là sắc tố. Anh tin thảo mộc còn có cả tâm hồn, và linh hồn nữa. Hộc ra máu để đỏ, dâng hiến, xong thì vàng đi, và trở về với đất, rụng. Giữa muôn trùng xanh, chỏm rừng nào đỏ au hay vàng hoe là Dlie K’chik Erang của anh đó. Dù ở thời lá xanh, lá đỏ, hay lá vàng thì cũng đều quyết liệt trong từng thì hương sắc đó. Nó dị biệt, lấp lánh, khó hiểu, nên người  Ê Đê bản địa mới gọi nó là Dlie K’chik Erang. Nó là nó, mơ mộng điên đảo, rã rời chứ không phải mỹ miều xếp hàng như những rừng lá phong xứ Canada nào đó. Nên nó luôn rầm rì lẫn cô đơn. Nó sinh tồn ở chỗ nào thật khắc nghiệt, và đất đai bạc màu. Như đây, dải núi rừng ở vùng Ea Súp, Buôn Đôn – địa hình nghiên trũng thấp nhất tỉnh Đắk Lắk thuộc Tây Nguyên, là hạ lưu của con sông Sêre Pốk chảy ngược về phía bên kia Campuchia để nhập vào dòng sông mẹ Mekong mà anh đang thẩn thơ đây. Chơi thành tâm với nó phải chấp nhận khốn đốn, thành thú hoang, như em từng nghe ở đâu đó “Anh yêu em như rừng yêu thú dữ” vậy mà.

Bao mùa rồi em ạ. Anh muốn mùa máu thịt này không bao giờ kết thúc trong những dải rừng trùng trùng kia. Nhưng biết sao giờ, sau trút lá là màu xanh lại lên, đợi Yan H’jan (mùa mưa) về. Tiết lá đổ là thiên nhiên đang giả vờ chết.

Giờ thì em biết lý do anh khước từ em, dù em vẫn tinh khôi trong thế giới loài ta và quanh em vẫn đầy rừng xanh.

Nguyễn Hàng Tình

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.